Wkład kominkowy żeliwny czy stalowy - co wybrać?

„Ile ludzi, tyle gustów”. Jeśli planujesz kupić wkład kominkowy i zastanawiasz się, co jest lepsze – żeliwo czy stal, jednoznacznej odpowiedzi raczej nie znajdziesz. Ona po prostu nie istnieje. Zarówno żeliwo, jak i stal to doskonałe materiały do produkcji wkładów kominkowych – inaczej nie byłyby tak popularne. Wybór zależy więc wyłącznie od Ciebie.

W tym artykule wyjaśniamy jednak, czym różnią się żeliwne i stalowe wkłady kominkowe, żebyś mógł wybrać wkład kominkowy do kominka, który idealnie sprawdzi się w Twoim domu.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie wkładu kominkowego?

Materiał to tylko jeden z parametrów. Wkład dobiera się zawsze kompleksowo: pod rodzaj paliwa, moc i powierzchnię do ogrzania, wymiary i wagę, średnicę komina oraz sposób zabudowy i otwierania drzwiczek. Dopiero wszystkie te dane razem pokazują, czy dany model sprawdzi się w Twoim domu.

Przy wyborze wkładu kominkowego weź pod uwagę takie parametry jak:

• rodzaj paliwa (drewno opałowe, pellet, gaz)
• moc i maksymalna powierzchnia, jaką urządzenie jest w stanie ogrzać
• wymiary i gabaryty (wysokość, szerokość, głębokość, waga, średnica komina)
• sposób zabudowy i widok ognia (wkłady proste, narożne, tunelowe lub trójstronne)
• sposób otwierania drzwiczek (w modelach zamkniętych) – boczne lub z gilotyną

Wszystkie te dane znajdziesz w karcie każdego modelu w katalogu stalowych wkładów kominkowych.

Żeliwo czy stal: jak wybrać wkład kominkowy

Wkłady na paliwo stałe (czyli opalane drewnem) niewiele różnią się konstrukcją i zasadą działania, niezależnie od materiału, z którego zostały wykonane. Mimo to zarówno żeliwo, jak i stal mają swoje cechy, które wpływają na energooszczędność kominka.

Żeliwny wkład kominkowy: charakterystyka i zalety żeliwa

Wkłady z żeliwa zaczęto produkować już na początku XIX wieku. Do dziś to klasyczne rozwiązanie i swego rodzaju wzorzec w produkcji wkładów kominkowych. Dlaczego jednak żeliwo jest tak popularne?

Żeliwo to stop żelaza z węglem (ponad 2% węgla wagowo) oraz innymi pierwiastkami. Materiał ten ma maksymalną pojemność cieplną i bezwładność termiczną, co w urządzeniu grzewczym jest niezwykle ważne.

Mówiąc prościej, żeliwny wkład kominkowy dobrze się nagrzewa i długo utrzymuje ciepło po wygaśnięciu ognia w kominku.

Kominek żeliwny oddaje ciepło do pomieszczenia miękko i płynnie. Pokój nagrzewa się równomiernie, a temperatura pozostaje komfortowa przez wiele godzin, nawet gdy ogień już nie płonie. Dzieje się tak dlatego, że żeliwo gromadzi ciepło w swoich ściankach i powoli je oddaje. Dzięki dużej grubości ścianek (od 8 do 14 mm) wkład potrafi maksymalnie zakumulować ciepło wytworzone przez kominek.

Żeliwny wkład kominkowy jest odporny na wahania temperatury, więc ryzyko odkształceń jest minimalne. Poza tym żeliwo nie koroduje, dlatego taki wkład posłuży bardzo długo.

Do wad żeliwa należy zaliczyć wagę. Utrudnia ona montaż i stawia dodatkowe wymagania nośności podłogi w miejscu ustawienia kominka. Sam wygląd żeliwnego odlewu jest też dość surowy i nie pasuje do każdego wnętrza.

Klasyczne żeliwo w skandynawskim wydaniu znajdziesz w katalogu żeliwnych pieców MORSO – to gotowe piece wolnostojące, które nie wymagają zabudowy. Gwarancja na piece MORSO wynosi 5 lat.

Parametry techniczne żeliwnego wkładu kominkowego

Najczęściej piece i wkłady kominkowe wykonuje się z tak zwanego żeliwa wermikularnego, czyli szarego. To wysokiej jakości stop żelaza z węglem, w którym cały węgiel lub jego część występuje w postaci grafitu. Poza żelazem i węglem stop taki zawiera krzem, mangan, fosfor i siarkę.

Żeliwo wermikularne wyróżnia się wysoką wytrzymałością i przewodnością cieplną. Takie wkłady kominkowe dobrze przewodzą ciepło i oddają je jeszcze przez kilka godzin po zakończeniu procesu spalania.

Żeliwny wkład kominkowy z żeliwa wermikularnego ma następujące parametry techniczne:

1. Zwarty żeliwny korpus wkładu waży nie mniej niż 100 kg;
2. Podwójne żeliwne ścianki na obwodzie komory spalania chronią korpus przed przegrzaniem i odkształceniem oraz pozwalają pracować w trybie ciągłego spalania;
3. Szczelne płyty wermikulitowe na obwodzie komory spalania (tak zwany system wtórnego dopalania gazów);
4. System doprowadzenia powietrza z zewnątrz;
5. Szczelne sznury na obwodzie szyby w drzwiczkach wkładu, które zapewniają szczelność i czystość szyby.

Stalowy wkład kominkowy: charakterystyka i zalety stali

Stalowe wkłady kominkowe odmieniły w swoim czasie standardowe wyobrażenie o tym, jak ma wyglądać kominek. Miękka i podatna stal pozwoliła projektować wkłady kominkowe o nietypowych kształtach i rozmiarach, a jej zdolność do błyskawicznego nagrzewania się i oddawania ciepła uczyniła ze stalowych kominków prawdziwy trend w technice grzewczej.

Stal to stop żelaza z węglem (od 0,02 do 2,14% węgla) oraz domieszek (krzem, mangan, siarka, fosfor i gazy). Aby stalowy wkład kominkowy lub piec wytrzymywał duże wahania temperatury, stal na korpusy wytapia się według specjalnej technologii. To właśnie od jakości wytopu i jednorodności materiału zależy, czy wkład będzie żaroodporny i wytrzymały.

Żeby poprawić jakość stali, ogranicza się w stopie zawartość szkodliwych domieszek, a dla większej jednorodności stosuje się dodatki stopowe (od łac. ligare – „wiązać”), które zmniejszają ziarnistość i poprawiają odporność termiczną materiału.

Do pierwiastków stopowych należą:

• chrom (Cr) – zwiększa twardość i wytrzymałość, podnosi odporność na korozję
• nikiel (Ni) – poprawia odporność na korozję, zwiększa wytrzymałość i plastyczność
• molibden (Mo) – zwiększa sprężystość, właściwości antykorozyjne i odporność na utlenianie w wysokich temperaturach
• wolfram (W) – hamuje rozrost ziaren przy nagrzewaniu, przeciwdziała kruchości
• wanad (V) – zwiększa twardość i wytrzymałość, podnosi gęstość stali
• tytan (Ti) – zwiększa wytrzymałość i gęstość stali, poprawia odporność na korozję
• aluminium (Al) – zwiększa żaroodporność stali
• miedź (Cu) – zwiększa odporność na korozję

W większości przypadków pierwiastki stopowe dodaje się w niewielkich ilościach – dziesiąte części procenta (stal niskostopowa), ale niektóre z nich od kilku do 10–15%, a nawet więcej. Taką stal nazywa się wysokostopową.

Stal nisko- i wysokostopowa ma wysoką żaroodporność i przewodność cieplną. Dzięki temu stalowe wkłady kominkowe i piece szybciej odprowadzają ciepło z korpusu urządzenia do pomieszczenia. Stalowy korpus jest hermetycznie spawany, a to rozwiązanie pewniejsze niż żeliwne konstrukcje uszczelniane silikonem, które z czasem wymagają wymiany uszczelnienia.

Kolejną zaletą stali jest jej plastyczność. Pozwala ona projektować różnorodne nowoczesne stalowe wkłady kominkowe i nie ogranicza producenta w kwestii wzornictwa.

Na stalowe wkłady kominkowe SAVEN obowiązuje gwarancja 5 lat + 2 lata na szamot.

Parametry techniczne stalowego wkładu kominkowego

Wiele osób błędnie uważa, że stal jest gorszym materiałem na wkłady kominkowe niż żeliwo: szybko się nagrzewa i szybko stygnie, a do tego jest mniej odporna na wysokie temperatury. Ale stalowy wkład kominkowy nie jest zrobiony ze zwykłej blachy. Do jego produkcji używa się wytrzymałej, żaroodpornej kotłowej stali stopowej o grubości 3-5 mm.

Komora spalania stalowych wkładów kominkowych jest wyłożona grubymi płytami ochronnymi z materiałów takich jak szamot, wermikulit, keramot czy nerolit. Chronią one komorę przed przegrzaniem i odkształceniem.

Dobry stalowy wkład kominkowy ma obowiązkowo następujące cechy:

1. Ochronne ścianki boczne z materiału izolacyjnego (szamot, wermikulit, keramot, nerolit) w proporcji 1:3 (waga wkładu kominkowego / waga wewnętrznego wyłożenia);
2. Waga wkładu kominkowego od 150 kg do 450 kg;
3. Możliwość doprowadzenia powietrza z zewnątrz;
4. System wtórnego dopalania gazów;
5. Szczelne sznury na obwodzie szyby w drzwiczkach, które zapewniają szczelność kominka i czyszczenie szyby dzięki systemowi wtórnego dopalania gazów.

Czym różni się żeliwny wkład kominkowy od stalowego?

Materiał decyduje o energooszczędności i mocy wkładu, jego wyglądzie oraz cenie. Żeliwo dłużej trzyma ciepło i jest znacznie cięższe, natomiast stal szybciej się nagrzewa, waży mniej i daje o wiele większą swobodę wzorniczą. Porównajmy oba materiały według najważniejszych kryteriów:

• Szybkość nagrzewania i energooszczędność
• Sprawność i powierzchnia ogrzewania
• Montaż
• Pielęgnacja
• Wzornictwo
• Cena

Który wkład nagrzewa się szybciej – żeliwny czy stalowy?

Szybciej nagrzewa się wkład stalowy, więc ciepło poczujesz niemal zaraz po rozpaleniu. Żeliwo nagrzewa się wolniej, ale dzięki grubym ściankom oddaje ciepło jeszcze długo po wygaśnięciu ognia. Jeśli zależy Ci na szybkim efekcie, wybierz stal; jeśli na akumulacji ciepła – żeliwo.

Nowoczesne żeliwne i stalowe wkłady kominkowe nagrzewają się dość szybko. Są zaprojektowane tak, że jeden załadunek drewna opałowego wystarcza na kilka godzin samodzielnej pracy. Takie urządzenia nazywa się kominkami długiego spalania.

Sprawność i powierzchnia ogrzewania stalowych i żeliwnych wkładów

Producenci starają się dziś osiągać jak najwyższą sprawność, dlatego pod tym względem nie znajdziesz dużej różnicy między żeliwnymi a stalowymi wkładami kominkowymi. Nie ma jednej wartości wspólnej dla wszystkich modeli – sprawność zależy od konkretnej konstrukcji i jest podana w karcie produktu.

Przy mniejszej ilości spalonego drewna zarówno żeliwny, jak i stalowy wkład kominkowy jest w stanie ogrzać dużą powierzchnię. Wszystko zależy nie tyle od materiału, co od mocy urządzenia. Oblicza się ją dla obu typów według wzoru 1 kW energii na 10 m2 powierzchni ogrzewanej.

Montaż żeliwnych i stalowych wkładów kominkowych

Wkłady żeliwne są masywne i ciężkie. Utrudnia to montaż i stawia dodatkowe wymagania nośności podłogi w miejscu ustawienia kominka. Aby zamontować taki wkład, trzeba wcześniej sprawdzić ścianę i podłogę, przygotować wnękę i dopiero wtedy zaczynać prace. Żeliwne wkłady montuje się z reguły jeszcze na początkowych etapach remontu.

Kompaktowe wymiary i waga stalowych wkładów kominkowych pozwalają z kolei ustawić je praktycznie w dowolnym wygodnym miejscu. Co więcej, stalowy wkład można montować na każdym etapie remontu. Prace trwają zaledwie jeden–dwa dni, czyli minimum 3–4 razy krócej niż instalacja kominka żeliwnego.

Jeśli masz już gotowe, otwarte palenisko, warto rozważyć kasety kominkowe – zamykają one stary kominek bez jego przebudowy.

Pielęgnacja wkładów z żeliwa i ze stali

Żeliwny wkład kominkowy jest bardzo prosty w pielęgnacji. Ponieważ żeliwo nie koroduje, nie trzeba go niczym zabezpieczać. Na czarnych ściankach żeliwa sadza jest też praktycznie niewidoczna.

Aby utrzymać czystość takiego wkładu, wystarczy od czasu do czasu przetrzeć korpus wilgotną ściereczką. Dzięki temu, że żeliwo jest obojętne na działanie chemikaliów, na jego ściankach sadza prawie się nie odkłada.

Stalowy wkład kominkowy wymaga natomiast nieco więcej uwagi. Do usuwania sadzy ze ścianek stosuje się specjalne środki chemiczne.

Zarówno żeliwne, jak i stalowe wkłady są wyposażone w system „czysta szyba”. Powietrze podawane jest w nich z góry na dół i bierze udział w spalaniu: trafiając do komory spalania, omywa szybę, a następnie wychodzi przez komin. Dzięki temu szyby w takich wkładach nie trzeba czyścić dodatkowo, co jest bardzo wygodne.

Wzornictwo żeliwnych i stalowych wkładów kominkowych

To, co rzuca się w oczy od razu, to wygląd. Wizualnie właśnie tu różnica między wkładami żeliwnymi a stalowymi jest największa.

Ponieważ wkłady z żeliwa są odlewane w całości, ich wzornictwo ogranicza się do kilku wariantów. W większości są to klasyczne, prostokątne wkłady kominkowe z szybą prostą lub narożną. Wygląd żeliwnego odlewu jest dość surowy i nie wpisze się w każde wnętrze.

Stal jest bardziej elastyczna i plastyczna, dlatego wariantów wzorniczych jest bez liku. Stalowe wkłady kominkowe mogą być proste, narożne, tunelowe, trójstronne, z gilotyną i tak dalej. Różnią się też rozmiarem i kształtem. Stal można pomalować na dowolny kolor, wykonać na niej grawer albo dobrać do niej efektowną obudowę.

W ofercie SAVEN znajdziesz między innymi wkłady z gilotyną z serii Energy Up oraz serię Balance.

Ile kosztuje wkład kominkowy – żeliwny czy stalowy?

Taniej wychodzi zwykle wkład stalowy: dobre żeliwo kosztuje więcej, a stal jest prostsza w obróbce i tańsza w produkcji. Na cenę wpływa jednak wiele czynników – producent, jakość materiałów, moc, wymiary i wzornictwo. Aktualną cenę potwierdzi menedżer lub przedstawiciel w Twoim regionie.