A więc zdecydowałeś się kupić stalowy wkład kominkowy na drewno. Już sama nazwa — wkład na drewno — wskazuje rodzaj paliwa: drewno opałowe. Nie odpowiada ona jednak na pytania, czym rozpalać wkład kominkowy, jakie drewno najlepiej się do tego nadaje, a jakiego lepiej nie używać, jak układać drewno w palenisku itd. Poza tym drewno nawet z tego samego gatunku drzewa bywa różne i różni się rozmiarem, kształtem czy poziomem wilgotności. A wszystkie te parametry bezpośrednio wpływają na pracę Twojego kominka.
W tym artykule wyjaśniamy wszystkie niuanse wyboru drewna do stalowego wkładu kominkowego oraz tajniki sztuki prawidłowego układania go w palenisku.
Jak wybrać drewno do kominka
Prawidłowy wybór drewna do kominka to podstawa jego skutecznej pracy. Jeśli dobierzesz drewno do stalowego wkładu z głową, jego sprawność będzie maksymalnie wysoka, płomień wewnątrz paleniska jasny, a jeden załadunek drewna wystarczy na kilka godzin samodzielnej pracy. Taki efekt osiągniesz tylko wtedy, gdy poznasz właściwości drewna różnych gatunków drzew i będziesz umiejętnie je łączyć.
Ogólnie rzecz biorąc, wybierając drewno do rozpalania stalowego wkładu kominkowego, należy zwrócić uwagę na trzy parametry:
- gatunek drzewa;
- wilgotność drewna;
- rozmiar polan.
Jakim drewnem najlepiej palić w kominku?
Najlepsze jest suche drewno liściaste: brzoza, dąb, grab, olcha, buk, klon, wiąz i jesion. Pali się długo i równomiernie, daje dużo ciepła i niewiele dymu. Drewno owocowe dodaje przyjemnego aromatu, a gatunki miękkie sprawdzają się jako dodatek do rozpałki.
Uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, jakim drewnem najlepiej palić w kominku, nie ma. Wszystko zależy od Twoich oczekiwań i możliwości. Jeśli na przykład szukasz drewna, które będzie palić się długo i przyjemnie trzaskać w palenisku, zwróć uwagę na buk i dąb. Jeśli natomiast lubisz delikatny aromat drewna, najlepiej sprawdzi się drewno drzew owocowych.
Poza tym drewno można umownie podzielić według takiego kryterium jak gęstość. Dzięki temu drewno dzielimy na twarde i miękkie. Twarde trudniej rozpalić, ale pali się dłużej i przy mniejszej objętości daje więcej ciepła. Miękkie wypala się szybko, ale daje jasny i piękny płomień.
Za idealne do palenia uchodzi drewno, które zawiera minimum żywicy, pali się długo i równomiernie oraz nie daje dużo dymu i sadzy. Takie właściwości ma drewno drzew liściastych — brzoza, dąb, grab, olcha, buk, klon, wiąz i jesion. Drewno topoli, osiki, lipy i wierzby również nadaje się do palenia, ale zaleca się je wyłącznie jako dodatek do innego, podstawowego paliwa.
Wśród twardych gatunków liściastych bezsprzecznym liderem jest brzoza. Zalety drewna brzozowego to:
- niewysoka cena
- ekonomiczne zużycie
- brak iskrzenia
- równomierny i jasny płomień
- dobry żar i długie palenie
Jedynym minusem drewna brzozowego jest duża ilość sadzy po spaleniu. Ale jeśli przed włożeniem do kominka oczyścisz polana z kory i dorzucisz kilka gałęzi osiki (mają one zdolność oczyszczania paleniska z sadzy), problem łatwo rozwiążesz.
Za klasyczne drewno do rozpalania kominka uchodzi drewno dębowe. Dąb to twarde drzewo, które pali się długo i równomiernie, daje dużo ciepła i przyjemny aromat. Wadą drewna dębowego jest jego wysoka cena. Za to zużycie jest dość ekonomiczne.
Olcha nie jest tak popularna jak dąb czy brzoza, ale jakością niewiele im ustępuje. Drewno olchowe daje piękny, równomierny płomień, który pali się długo i jasno, a dom wypełnia bardzo przyjemnym aromatem. Poza tym drewno olchowe skutecznie oczyszcza ścianki komina z sadzy, dlatego zaleca się dodawać je do podstawowego drewna, którym palisz w kominku.
Swoistym środkiem czyszczącym do komina jest również osika. Drewno osikowe skutecznie czyści komin z sadzy i nagaru, dlatego często dokłada się je do kominka razem z innym drewnem. Palenie wyłącznie osiką nie ma sensu — spala się ona zbyt szybko. Często używa się jej też po to, by dodać ogniowi jasności.
W celach dekoracyjnych można dorzucić do kominka topolę. Drewno topolowe pali się bardzo pięknie i jasno, ale spala się szybko i prawie nie daje żaru ani ciepła. W efekcie polana topolowe trzeba dokładać co godzinę, dlatego rozsądniej jest używać ich w parze z innym gatunkiem drzewa.
Lipa również stosowana jest razem z innym drewnem, zwykle takim, które łatwo się rozpala. W odróżnieniu od topoli, która spala się bardzo szybko, drewno lipowe rozpala się powoli, ma wysoką wartość energetyczną i doskonale utrzymuje żar.
Drewno drzew owocowych, na przykład jabłoni, gruszy, śliwy, moreli, orzecha czy kasztana, ma zwartą strukturę, pali się długo i wydziela dużo ciepła. Miłym bonusem jest to, że ładnie pachnie i delikatnie trzaska w ogniu. Jednak duża zawartość żywicy, na przykład w moreli, wiśni czy śliwie, sprzyja powstawaniu sadzy i nagaru na ściankach paleniska oraz w przewodzie kominowym, dlatego po ich spaleniu trzeba zadbać o czyszczenie kominka i komina.
| Właściwości | Drewno opałowe | |||
| Drzewa liściaste | Drzewa owocowe | Drzewa iglaste | ||
| Gatunki twarde | Gatunki miękkie | |||
| Gatunek drzewa | brzoza, dąb, grab, olcha, buk, klon, wiąz, jesion | topola, osika, lipa, wierzba | jabłoń, śliwa, grusza, wiśnia, orzech, kasztan | sosna, cedr, świerk, modrzew, jałowiec |
| Szybkość rozpalania | rozpalają się powoli | rozpalają się szybko | rozpalają się szybko | rozpalają się błyskawicznie |
| Czas palenia | palą się długo i równomiernie, dobry żar | palą się długo i równomiernie, dobry żar | palą się stosunkowo długo | spalają się bardzo szybko |
| Cechy płomienia | jasny, równomierny | jasny, równomierny | jasny, z lekkim trzaskaniem | bardzo jasny, z dużą ilością dymu |
| Zapach, dym, sadza | bez obcych zapachów, niewiele dymu, bez sadzy | bez obcych zapachów, niewiele dymu, bez sadzy | wyraźny, przyjemny owocowy aromat, niewiele dymu | dużo dymu i sadzy ze spalania żywicy, charakterystyczny żywiczny zapach |
Pamiętaj: przy tej samej objętości drewna gatunki twarde dadzą więcej ciepła niż miękkie. Przy czym gatunki miękkie są zwykle tańsze. Miękkie drewno idealnie nadaje się do palenia w kominku na początku i pod koniec chłodnych pór roku. Zapewnia czystsze spalanie, ale nie przegrzewa domu, zamieniając go w saunę.
Natomiast do palenia w pełni zimy — podczas długich mroźnych nocy — lepiej sprawdzi się drewno twarde. Będzie paliło się długo i równomiernie, z mocnym żarem. Nawet jeśli ogień do rana zgaśnie, izolacja domu zatrzyma ciepło wewnątrz. Rano kominek będzie miał temperaturę pokojową i bez problemu można w nim ponownie rozpalić ogień.
Czy można palić w kominku drewnem sosnowym?
Nie jako paliwo podstawowe. Drewno iglaste zawiera dużo żywicy, mocno kopci szybę i komin oraz spala się błyskawicznie. Sosny czy świerku używa się najwyżej na samym początku rozpalania albo jako dodatku zapachowego.
Gatunki iglaste (sosna, świerk, cedr) zawierają dużą ilość żywicy. Podczas spalania takiego drewna na szybie paleniska pojawia się tłusty nalot, który potem trudno usunąć. W trakcie palenia żywica wydziela charakterystyczny zapach i dużą ilość czarnego dymu, co prowadzi do zabrudzenia paleniska i komina.
Drewno sosnowe czy cedrowe szybko się zapala i bardzo szybko spala, więc efektywności z jego spalania praktycznie nie będzie.
Poza tym drewno iglaste podczas palenia „strzela”. Jeśli lubisz takie głośne trzaskanie drewna, te gatunki mogą się przydać przy rozpalaniu kominka. Ale weź pod uwagę wszystkie negatywne skutki spalania drewna sosnowego.
Dużo dymu i sadzy oraz szybkie spalanie sprawiają, że drewno sosnowe nie jest dobrym paliwem do kominków. Dlatego drewna iglastego używa się zwykle tylko na początku rozpalania, a nie do długiego palenia, i wyłącznie jako dodatku zapachowego, a nie paliwa podstawowego.
Czym nie wolno rozpalać kominka?
Nie wolno palić starymi meblami, malowanym czy lakierowanym drewnem, deskami z impregnatem, śmieciami, resztkami jedzenia, makulaturą ani tkaninami. Takie materiały wydzielają substancje chemiczne, niszczą palenisko i komin oraz stwarzają zagrożenie pożarowe.
Rozpalanie kominka przedmiotami, których nie przewiduje instrukcja użytkowania, jest surowo zabronione! Takie rzeczy jak drewniane resztki starych mebli, ławek i płotów, stare deski i inne odpady mają nie tylko niewielką wartość opałową, lecz są też niebezpieczne przy spalaniu, ponieważ uwalniają do powietrza substancje chemiczne (farbę, lakier, bejcę, grunt, impregnaty), którymi kiedyś były pokryte.
W żadnym wypadku nie wolno palić w kominku ani w piecu śmieciami, nawet pochodzenia organicznego, mokrym drewnem i deskami czy malowanym drewnem. Nie wolno wrzucać do ognia resztek jedzenia, makulatury, tkanin ani innych obcych przedmiotów. Może to nie tylko uszkodzić kominek i komin, lecz także poważnie wpłynąć na bezpieczeństwo pożarowe w domu.
Poza tym we wkładzie kominkowym nie wolno palić tymi rodzajami paliwa, których nie przewiduje instrukcja eksploatacji. Jeśli producent deklaruje, że jedynym paliwem wkładu jest drewno, nie należy palić w nim węglem.
Jak dobrać rozmiar drewna do kominka
Rozmiar drewna zależy od gabarytów samego paleniska. Do każdego wkładu kominkowego pasuje inny rozmiar, ale są też ogólne zasady, którymi można się kierować. Na przykład długość i szerokość polana powinna wynosić około 3/4 szerokości frontowej części paleniska. Zasada ta obowiązuje niezależnie od tego, czy masz wkład prosty, narożny, czy model z drzwiczkami gilotynowymi SAVEN Energy Up.
Zalecana średnica polan to 7-10 cm. Takie drewno łatwiej się rozpala, ale też nie spala się zbyt szybko. Palenisko należy wypełniać drewnem mniej więcej do jednej trzeciej — wtedy dopływ powietrza i ciąg kominowy będą najlepsze.
Znawcy radzą, by nie lenić się i zdejmować korę z drewna — dzięki temu sadzy będzie mniej, ogień będzie palił się jaśniej, a aromat będzie przyjemniejszy.
Jaka powinna być wilgotność drewna opałowego?
Optymalna wilgotność drewna do kominka to poniżej 15%. Drewno o wilgotności do 25% jest jeszcze dopuszczalne, ale warto je dosuszyć. Do pierwszego rozpalania najlepiej nadaje się drewno o wilgotności 3-8%.
Wilgotność drewna do kominka to bardzo ważny wskaźnik. Mokre drewno źle się pali, syczy i trzaska podczas palenia, wydzielając nagar i czarny dym, który zabrudza ścianki paleniska i komina. Do tego od wilgotności drewna zależy również efektywność energetyczna wkładu.
W ideale poziom wilgotności drewna powinien wynosić mniej niż 15%, inaczej będzie się ono źle palić, na szybie paleniska pojawi się nagar, a zadymienie uniemożliwi obserwowanie płomienia.
Dokładną wilgotność drewna można sprawdzić za pomocą specjalnego urządzenia — wilgotnościomierza. Jeśli zdecydowałeś się kupić wkład na drewno, nie zapomnij dopisać go do listy zakupów — wilgotnościomierz na pewno Ci się przyda.
Jeśli wskaźnik wilgotności przekracza 15%, drewno należy dosuszyć. Na przykład polana przyniesione z podwórka pod koniec jesieni mają wilgotność około 17-20%, dlatego trzeba je suszyć mniej więcej dobę. Ale jeśli zachodzi potrzeba szybkiego rozpalenia, lepiej włożyć takie polana do dobrze rozgrzanego kominka przy drugim lub trzecim załadunku.
Idealne parametry wilgotności ma drewno, które poleżało w pomieszczeniu około tygodnia.
Najlepiej używać drewna suszonego naturalnie, czyli takiego, które przechowywano w wietrzonym pomieszczeniu lub na zewnątrz pod zadaszeniem przez co najmniej sześć miesięcy, wliczając w to miesiące letnie.
3-8% wilgotności to optymalny wskaźnik dla drewna, który różni się w zależności od gatunku. Takie drewno należy stosować przy pierwszym rozpalaniu.
Rozpalanie kominka mokrym drewnem
Krótko mówiąc — nie da się. I lepiej nawet nie próbować. Mokre drewno (czyli o wysokim poziomie wilgotności) może stać się prawdziwym problemem dla właściciela kominka lub pieca. Przez wysoką zawartość wody wyraźnie spada oddawanie ciepła przez palenisko, ponieważ duża część wytworzonej energii idzie na odparowanie wody z drewna.
Do tego przy spalaniu wilgotnego drewna powstaje kondensat, który szybko zabrudza samo palenisko i komin.
W ideale wilgotność drewna powinna wynosić mniej niż 15%. Mniej więcej dopuszczalne jest stosowanie drewna o zawartości wilgoci do 25%, ale nawet w tym przypadku lepiej choć przez dobę dosuszyć je w pomieszczeniu.
Żeby drewno nie było wilgotne, trzeba rąbać je dość drobno. Przechowywanie całych kłód nie ma sensu — schną znacznie wolniej. Gotowe polana należy przechowywać w wietrzonym pomieszczeniu lub na zewnątrz pod zadaszeniem i suszyć w ten sposób co najmniej sześć miesięcy, wliczając w to porę letnią. Bezpośrednio przed użyciem porcję drewna warto wnieść do domu i dać jej jeszcze trochę podeschnąć w temperaturze pokojowej.
Gdzie przechowywać drewno do kominka
Warto przechowywać drewno, które wybrałeś bezpośrednio do załadunku do paleniska, w tym samym pomieszczeniu, w którym stoi kominek — to praktyczne i wygodne. Miejsce powinno być suche i czyste. Dziś można znaleźć wiele akcesoriów kominkowych przeznaczonych do przechowywania drewna:
- podstawki
- drewutnie
- torby
- kosze
Nie tylko utrzymają one drewno w suchości, lecz także harmonijnie wpiszą się we wnętrze, uzupełnią kominek i stworzą dopracowany obraz całości. Oczywiście takie akcesoria nadają się do przechowywania jedynie niewielkiej ilości drewna.
Jeśli natomiast musisz przechowywać duże zapasy drewna, lepiej zbudować w tym celu zadaszenie na zewnątrz albo trzymać je w osobnym, wietrzonym pomieszczeniu — składziku, komórce itp.